Học cách quay video trên điện thoại không chỉ là mở camera và bấm nút ghi. Điện thoại ngày nay có thể quay được những hình ảnh rất đẹp, nhưng có một sự thật mà người mới thường chỉ nhận ra sau một thời gian: điện thoại tốt không tự tạo ra video tốt.
Bạn có thể sử dụng một chiếc iPhone hoặc Samsung cao cấp nhưng cảnh quay vẫn rung, bố cục lỏng, nhân vật tối mặt, âm thanh khó nghe và khi ngồi xuống dựng mới phát hiện… không có đủ hình để dựng.
Ngược lại, nếu hiểu những nguyên tắc cơ bản về bố cục, ánh sáng, cỡ cảnh, chuyển động máy, thu âm và cách chuẩn bị trước khi quay, một chiếc điện thoại bình thường cũng có thể giúp bạn tạo ra video đủ tốt để đăng YouTube, TikTok, Facebook, giới thiệu sản phẩm hay phục vụ công việc.
Trong gần 20 năm làm truyền hình và sản xuất video thực tế, tôi nhận ra một điều: thiết bị thay đổi rất nhanh nhưng những nguyên tắc tạo nên một cảnh quay tốt lại thay đổi rất ít.
Bài viết này vì thế không tập trung vào một mẫu điện thoại cụ thể. Thay vào đó, chúng ta sẽ đi từ những kiến thức nền tảng nhất để người mới có thể hiểu cách quay video trên điện thoại, tự nhận ra lỗi của mình và từng bước tạo được những cảnh quay chỉn chu hơn.
Cách quay video trên điện thoại cho người mới bắt đầu
Trước khi học những kỹ thuật phức tạp, hãy bắt đầu bằng một quy trình đơn giản.
Một trong những sai lầm phổ biến của người mới là mở camera lên rồi quay ngay. Đến khi dựng mới phát hiện cảnh thiếu, tiếng không nghe rõ, khuôn hình sai hoặc video quay ngang trong khi mục đích ban đầu lại là đăng TikTok.
Chỉ cần dành vài phút chuẩn bị trước khi bấm máy, bạn có thể tránh được rất nhiều vấn đề.
1. Xác định video được làm để làm gì
Hãy trả lời ba câu hỏi:
- Video dành cho ai?
- Video sẽ đăng ở đâu?
- Sau khi xem xong, bạn muốn người xem hiểu hoặc làm điều gì?
Một video giới thiệu sản phẩm sẽ có cách quay khác video phỏng vấn. Video TikTok cũng khác một video dài đăng YouTube.
Khi biết mục tiêu, bạn mới biết cần quay những cảnh gì.
2. Chọn quay dọc hay quay ngang
Nếu video chủ yếu dùng cho TikTok, Facebook Reels hoặc YouTube Shorts, khung hình dọc 9:16 thường phù hợp.
Nếu làm video YouTube dài, bài giảng, phỏng vấn, video doanh nghiệp hoặc trình chiếu trên màn hình, khung ngang 16:9 thường thuận tiện hơn.
Điều quan trọng là quyết định trước khi quay, thay vì quay tùy tiện rồi cố crop lại sau.
Nếu chưa rõ nên dùng tỷ lệ 9:16, 16:9 hay các định dạng khác cho từng nền tảng, bạn có thể xem thêm hướng dẫn về kích thước video chuẩn cho từng nền tảng.
3. Lau sạch ống kính
Một việc rất nhỏ nhưng thường bị bỏ quên.
Điện thoại liên tục được cầm bằng tay nên mặt kính camera rất dễ bám dấu vân tay. Chỉ một lớp dầu mỏng cũng có thể khiến hình bị mờ, giảm tương phản và tạo quầng sáng.
Trước mỗi buổi quay, hãy dùng khăn mềm lau ống kính.
4. Kiểm tra pin và dung lượng lưu trữ
Quay video, đặc biệt ở độ phân giải cao, tiêu tốn khá nhiều bộ nhớ và pin.
Trước khi đi quay nên:
- sạc đủ pin;
- giải phóng bộ nhớ;
- tắt những ứng dụng không cần thiết;
- chuẩn bị pin dự phòng nếu quay lâu;
- kiểm tra lại video vừa quay trước khi rời địa điểm.
Đừng để đến cuối buổi mới phát hiện điện thoại đã dừng ghi hình vì hết dung lượng.
10 kỹ thuật quay video bằng điện thoại người mới nên học trước tiên
Nếu chỉ ghi nhớ một phần trong bài này, hãy tập trung vào phần dưới đây.
Đây là những nguyên tắc có thể áp dụng dù bạn sử dụng iPhone, Samsung hay một chiếc smartphone phổ thông.
1. Bố cục khuôn hình: đừng chỉ đưa nhân vật vào giữa màn hình
Bố cục quyết định người xem sẽ nhìn vào đâu.
Một nguyên tắc dễ áp dụng với người mới là quy tắc một phần ba.
Bạn có thể bật Grid – đường lưới – trong phần cài đặt camera. Màn hình lúc này được chia thành ba phần theo chiều ngang và ba phần theo chiều dọc.
Khi quay người, mắt nhân vật thường nên nằm quanh đường một phần ba phía trên thay vì đặt tùy tiện giữa khuôn hình.
Nhưng quy tắc một phần ba chỉ là điểm khởi đầu.
Khi bố cục, hãy chú ý thêm:
- khoảng trống phía trên đầu;
- khoảng nhìn trước mặt nhân vật;
- hậu cảnh;
- đường chân trời;
- các vật thể phía sau đầu người;
- những chi tiết thừa ở mép khung hình.
Ví dụ, một chậu cây hoặc cột điện nằm đúng phía sau đầu nhân vật có thể khiến cảnh quay trở nên rất khó chịu dù điện thoại của bạn có quay 4K hay 8K.
Kinh nghiệm quan trọng: trước khi nhìn nhân vật, hãy nhìn cả bốn góc của màn hình và kiểm tra hậu cảnh.
Đó là thói quen rất hữu ích của người quay phim chuyên nghiệp.
2. Học sử dụng cỡ cảnh: toàn – trung – cận – đặc tả
Người mới thường quay mọi thứ ở gần như cùng một cỡ.
Đó là lý do video sau khi dựng dễ trở nên đơn điệu.
Hãy tập quay một sự việc bằng nhiều cỡ cảnh khác nhau.
Toàn cảnh
Cho người xem biết sự việc đang diễn ra ở đâu.
Ví dụ:
- toàn cảnh lớp học;
- toàn cảnh cửa hàng;
- toàn cảnh nhà máy;
- toàn cảnh quán cà phê.
Trung cảnh
Cho thấy nhân vật và hoạt động chính.
Ví dụ, một người đang ngồi làm việc trước máy tính.
Cận cảnh
Nhấn mạnh khuôn mặt, hành động hoặc vật thể quan trọng.
Ví dụ:
- khuôn mặt người nói;
- bàn tay thao tác;
- sản phẩm đang được sử dụng.
Đặc tả
Đi sâu vào một chi tiết nhỏ:
- đầu bút đang viết;
- nút máy đang được bấm;
- chi tiết sản phẩm;
- biểu cảm đôi mắt.
Một nguyên tắc tôi thường áp dụng khi quay truyền hình là:
Một sự việc quan trọng nên được ghi lại bằng nhiều cỡ cảnh.
Khi có toàn, trung, cận và chi tiết, người dựng sẽ có nhiều lựa chọn hơn rất nhiều.
3. Lấy nét đúng và tránh để camera tự đổi nét liên tục
Camera điện thoại hiện nay lấy nét tự động khá tốt. Với người mới, không nhất thiết lúc nào cũng phải chuyển sang lấy nét tay.
Điều quan trọng hơn là biết camera đang lấy nét vào đâu.
Thông thường bạn có thể chạm vào khu vực cần lấy nét trên màn hình.
Nếu nhân vật đứng yên và điện thoại liên tục thay đổi điểm nét, hãy sử dụng chức năng khóa lấy nét/phơi sáng nếu thiết bị hỗ trợ.
Trong những tình huống nâng cao hơn, một số ứng dụng quay chuyên nghiệp cho phép điều chỉnh nét thủ công. Khi đã có kinh nghiệm, bạn có thể tập kỹ thuật chuyển nét từ chủ thể này sang chủ thể khác.
Nhưng đối với người mới, ưu tiên đầu tiên vẫn là:
hình phải rõ trước khi nghĩ đến hiệu ứng điện ảnh.
4. Kiểm soát ánh sáng trước khi bấm máy
Ánh sáng đẹp không đồng nghĩa với việc phải mua ngay đèn đắt tiền.
Nguồn sáng tốt nhất cho người mới đôi khi chính là một ô cửa sổ.
Nếu quay một người trong phòng, hãy thử để nhân vật:
- quay mặt về phía cửa sổ;
- hoặc xoay chếch khoảng 30–45 độ so với nguồn sáng.
Bạn sẽ thấy gương mặt sáng và có chiều sâu hơn.
Một lỗi rất thường gặp là để nhân vật đứng trong phòng tối nhưng phía sau lại là cửa sổ hoặc bầu trời rất sáng. Camera phải lựa chọn giữa người và hậu cảnh nên gương mặt dễ bị tối.
Khi quay, hãy quan sát:
- mặt nhân vật có đủ sáng không;
- vùng sáng có bị trắng xóa không;
- bóng đổ trên mặt có quá mạnh không;
- màu da có tự nhiên không.
Đôi khi chỉ cần dịch nhân vật sang vị trí khác một mét đã tốt hơn rất nhiều so với cố sửa trong hậu kỳ.
5. Giữ điện thoại ổn định
Một cảnh quay hơi thiếu sáng đôi khi vẫn sử dụng được.
Một cảnh rung liên tục thì rất khó cứu.
Bạn chưa cần mua gimbal ngay. Trước hết hãy học cách giữ máy đúng.
Khi cầm điện thoại:
- dùng hai tay;
- giữ khuỷu tay tương đối sát người;
- đứng chắc;
- tránh những động tác giật máy đột ngột;
- nếu có thể, tựa người hoặc tay vào một vật cố định.
Nếu quay cảnh đứng yên lâu, tripod là giải pháp đơn giản và hiệu quả hơn rất nhiều so với cố giữ bằng tay.
Chúng ta sẽ nói kỹ hơn về chống rung ở phần sau.
6. Di chuyển máy phải có mục đích
Đừng di chuyển camera chỉ vì cảm thấy cảnh đứng yên “không chuyên nghiệp”.
Trong sản xuất video, máy đứng yên đúng lúc thường chuyên nghiệp hơn máy chuyển động vô nghĩa.
Một số động tác cơ bản:
Pan – lia ngang
Máy quay từ trái sang phải hoặc ngược lại.
Có thể dùng để giới thiệu không gian hoặc đi theo chuyển động của chủ thể.
Tilt – lia lên hoặc xuống
Ví dụ từ chân một công trình lên đỉnh.
Push-in
Di chuyển máy từ xa lại gần chủ thể.
Có thể dùng khi muốn tăng sự chú ý vào nhân vật hoặc chi tiết.
Pull-out
Di chuyển máy từ gần ra xa để tiết lộ thêm không gian xung quanh.
Tracking
Camera di chuyển theo chủ thể.
Dù thực hiện động tác nào, hãy xác định trước:
điểm bắt đầu – quá trình chuyển động – điểm kết thúc.
Một kinh nghiệm rất hữu ích là giữ máy ổn định vài giây trước khi bắt đầu chuyển động và vài giây sau khi kết thúc.
Người dựng sẽ cảm ơn bạn vì điều đó.
7. Quay B-roll thay vì chỉ quay người nói
Giả sử bạn đang làm video về một quán cà phê.
Nếu từ đầu đến cuối chỉ có chủ quán đứng nói trước camera thì người xem rất nhanh chán.
Bạn cần B-roll – những cảnh minh họa bổ sung.
Ví dụ:
- mặt tiền quán;
- nhân viên pha cà phê;
- cận cảnh hạt cà phê;
- máy pha hoạt động;
- khách trò chuyện;
- ly cà phê được đặt lên bàn;
- không gian trang trí;
- bảng hiệu.
Khi dựng, các hình ảnh này được đặt lên lời nói của nhân vật để vừa minh họa thông tin, vừa tạo nhịp cho video.
B-roll đặc biệt quan trọng với:
- video giới thiệu doanh nghiệp;
- video sản phẩm;
- phỏng vấn;
- vlog;
- video du lịch;
- video YouTube.
Hãy hình thành thói quen:
Quay xong cảnh chính chưa có nghĩa là đã quay xong.
Hãy tự hỏi: “Tôi còn cần cảnh nào để minh họa khi dựng?”
8. Thu âm: đưa micro càng gần nguồn tiếng càng tốt
Điện thoại có thể quay hình rất đẹp nhưng vẫn bị giới hạn bởi khoảng cách thu âm.
Nếu nhân vật đứng cách điện thoại vài mét, micro tích hợp sẽ thu cả:
- tiếng xe;
- quạt;
- điều hòa;
- tiếng người xung quanh;
- tiếng vọng của căn phòng.
Đó là lý do những người làm video thường sử dụng micro cài áo hoặc micro không dây.
Tuy nhiên, trước khi mua micro, hãy nhớ nguyên tắc quan trọng nhất:
Khoảng cách từ micro đến người nói thường quan trọng hơn giá tiền của micro.
Nếu chưa có micro ngoài:
- đưa điện thoại gần người nói hơn;
- chọn căn phòng ít vang;
- đóng cửa nếu ngoài đường ồn;
- tắt quạt gần nhân vật;
- quay thử rồi đeo tai nghe kiểm tra.
Đừng chỉ nhìn vạch âm thanh và cho rằng mọi thứ đã ổn.
Hãy nghe thử.
9. Hiểu quy tắc 180 độ khi quay hai người
Kỹ thuật này quan trọng khi quay:
- hội thoại;
- phỏng vấn nhiều góc;
- hai người tương tác với nhau.
Hãy tưởng tượng một đường thẳng nối hai nhân vật.
Nếu camera đã bắt đầu quay từ một phía của đường đó, các góc máy tiếp theo thường nên tiếp tục nằm cùng phía.
Nếu tự ý đưa camera sang phía đối diện, hướng nhìn của nhân vật có thể bị đảo, khiến khi dựng hai người dường như đang nhìn cùng một hướng thay vì nhìn nhau.
Người mới chưa cần biến quy tắc 180 độ thành lý thuyết phức tạp.
Chỉ cần nhớ:
Khi quay một cuộc trò chuyện bằng nhiều góc, đừng tùy tiện đổi camera sang phía bên kia trục nhân vật.
10. Quay với tư duy của người dựng phim
Đây là kỹ năng tôi cho rằng người mới nên học càng sớm càng tốt.
Trước khi bấm máy, hãy tự hỏi:
“Cảnh này sẽ được đặt ở đâu khi dựng?”
“Sau cảnh này tôi có cảnh gì để nối?”
“Khi nhân vật nói câu này, tôi có hình minh họa không?”
“Tôi đã có cận cảnh chưa?”
“Cảnh nào dùng để mở đầu?”
“Có đủ hình để che điểm cắt phỏng vấn không?”
Khi hiểu hậu kỳ, bạn sẽ quay ít cảnh thừa hơn nhưng lại có nhiều cảnh hữu ích hơn.
Đó cũng là lý do tại Lamvideo, chúng tôi luôn coi viết kịch bản – quay phim – dựng phim là một chuỗi liên tục chứ không phải ba kỹ năng hoàn toàn tách biệt.
Nếu muốn nhìn toàn bộ quá trình từ ý tưởng, chuẩn bị, quay hình đến hậu kỳ như một chuỗi thống nhất, bạn có thể xem thêm hướng dẫn cách làm video từ A đến Z.
Cách quay video bằng điện thoại không bị rung
“Cách quay video bằng điện thoại không bị rung” là một trong những câu hỏi người mới thường gặp nhất.
Điện thoại ngày càng có hệ thống chống rung tốt, nhưng chống rung điện tử hay chống rung quang học không thể thay thế hoàn toàn kỹ thuật cầm máy.
Cầm điện thoại bằng hai tay
Đừng cầm một tay nếu không cần thiết.
Hai điểm tiếp xúc giúp giảm đáng kể những rung động nhỏ từ cổ tay.
Ép khuỷu tay gần cơ thể
Khi hai cánh tay đưa hoàn toàn ra phía trước, cơ thể rất nhanh mỏi và camera bắt đầu rung.
Đưa khuỷu tay gần thân người sẽ tạo thêm điểm tựa.
Đi chậm khi quay
Nếu phải vừa đi vừa quay:
- bước ngắn;
- hơi hạ trọng tâm;
- giữ phần thân trên ổn định;
- tránh dậm gót mạnh xuống đất.
Đừng cố chạy theo chủ thể nếu cảnh không thực sự cần điều đó.
Tận dụng điểm tựa
Bạn có thể đặt điện thoại lên:
- bàn;
- tường;
- lan can;
- ghế;
- một bề mặt chắc chắn.
Một giải pháp đơn giản đôi khi hiệu quả hơn phụ kiện phức tạp.
Dùng tripod khi cảnh không cần di chuyển
Phỏng vấn, bài giảng, livestream hoặc quay sản phẩm cố định thường không cần gimbal.
Một chiếc tripod là đủ.
Gimbal chỉ cần khi thực sự có chuyển động
Gimbal hữu ích khi:
- đi theo nhân vật;
- quay tour không gian;
- quay những chuyển động dài;
- cần cảnh tracking mượt.
Nhưng mua gimbal không có nghĩa là mọi cảnh đều phải chuyển động.
Chuyển động đẹp nhất là chuyển động có lý do.
Một số điện thoại Galaxy còn cung cấp các chế độ chống rung dành cho video trên những model tương thích; tính năng cụ thể phụ thuộc từng thiết bị và phiên bản phần mềm.
1080p hay 4K? Nên quay video ở bao nhiêu fps?
Người mới thường cho rằng cứ chọn thông số lớn nhất là tốt nhất.
Không hẳn.
1080p
Phù hợp khi:
- video chủ yếu đăng mạng xã hội;
- điện thoại có ít dung lượng;
- cần quay thời gian dài;
- máy tính hoặc điện thoại dựng không mạnh.
1080p vẫn đủ cho rất nhiều nhu cầu thực tế.
4K
Hữu ích khi:
- muốn giữ nhiều chi tiết;
- cần crop hoặc căn chỉnh khuôn hình khi hậu kỳ;
- muốn lưu trữ tư liệu chất lượng cao;
- thiết bị dựng đủ mạnh.
Đổi lại, file sẽ lớn hơn.
24, 25 hay 30 fps?
Đây đều là tốc độ khung hình phổ biến cho video thông thường.
Người mới không cần quá lo lắng về sự khác biệt nhỏ giữa chúng.
Điều quan trọng hơn là giữ thiết lập nhất quán trong cùng một dự án.
Khi nào dùng 50 hoặc 60 fps?
Khi muốn:
- quay chuyển động nhanh;
- tạo slow motion;
- có thêm độ mượt khi làm chậm cảnh.
Nhưng dung lượng file cũng sẽ tăng lên.
Một nguyên tắc đơn giản:
Nếu chưa hiểu vì sao mình cần 60 fps, hãy quay ở thiết lập video thông thường của điện thoại trước.
Cách quay video đẹp trên iPhone
iPhone được nhiều người sử dụng để quay video vì camera dễ thao tác và chất lượng hình ảnh ổn định.
Tuy nhiên, có một số nguyên tắc quan trọng hơn việc chạy theo tính năng.
Ưu tiên camera sau khi có thể
Camera sau thường phù hợp hơn khi mục tiêu là chất lượng hình ảnh.
Camera trước tiện cho selfie, vlog hoặc video cần nhìn thấy chính mình nhưng không nên mặc định sử dụng nó cho mọi tình huống.
Chạm để xác định chủ thể cần lấy nét
Trước khi quay, hãy kiểm tra vùng nét và độ sáng của nhân vật.
Nếu khuôn hình không thay đổi nhiều, có thể sử dụng chức năng khóa nét/phơi sáng tùy tình huống.
Hạn chế zoom số
Nếu muốn đến gần chủ thể, trong nhiều tình huống việc di chuyển lại gần sẽ cho hình ảnh tự nhiên hơn việc phóng to kỹ thuật số.
Nếu điện thoại có nhiều camera với tiêu cự khác nhau, nên ưu tiên các mức zoom quang học mà thiết bị hỗ trợ.
Cinematic Mode không phải lúc nào cũng cần
Chế độ Điện ảnh có thể tạo hiệu ứng chiều sâu trường ảnh và cho phép điều chỉnh điểm nét trên các thiết bị tương thích.
Nhưng đừng dùng nó chỉ vì tên gọi “Cinematic”.
Với phỏng vấn, sự kiện hoặc những cảnh có chuyển động phức tạp, điều quan trọng nhất vẫn là:
- nét ổn định;
- ánh sáng tốt;
- khuôn hình đúng;
- đủ cảnh để dựng.
ProRes và Log dành cho người thực sự cần hậu kỳ
Trên những mẫu iPhone hỗ trợ, Apple cho phép quay ProRes; định dạng này giữ chất lượng cao hơn nhưng tạo ra file lớn hơn đáng kể. Vì thế người mới không nhất thiết phải bật ProRes cho tất cả video.
Nếu bạn chỉ quay để edit nhanh và đăng mạng xã hội, định dạng mặc định thường đã đáp ứng tốt.
Log hoặc ProRes chỉ thực sự phát huy giá trị khi người quay hiểu quy trình hậu kỳ, quản lý dữ liệu và chỉnh màu.
Cách quay video bằng điện thoại Samsung
Các nguyên tắc bố cục, ánh sáng, cỡ cảnh, chống rung và âm thanh ở trên áp dụng cho Samsung giống như với những smartphone khác.
Tuy nhiên, trên một số dòng Galaxy, người dùng có thêm những chế độ dành cho người muốn kiểm soát sâu hơn.
Video thông thường phù hợp với phần lớn người mới
Nếu mới bắt đầu, hãy sử dụng Video mode trước.
Camera sẽ tự xử lý phần lớn thông số để bạn tập trung vào:
- bố cục;
- ánh sáng;
- chủ thể;
- cỡ cảnh;
- chuyển động.
Pro Video dành cho người muốn kiểm soát thủ công
Trên những thiết bị Galaxy có hỗ trợ, Pro Video có thể cung cấp nhiều thiết lập thủ công hơn; tùy model, người dùng có thể kiểm soát những thông số như nét, phơi sáng, cân bằng trắng hoặc các thiết lập quay khác. Samsung cũng lưu ý rằng chế độ và tính năng camera thay đổi theo từng model và hệ điều hành.
Một số dòng Galaxy mới còn hỗ trợ quay Log để có thêm khả năng xử lý màu trong hậu kỳ, nhưng đây không phải tính năng có trên tất cả điện thoại Samsung.
Với người mới, tôi vẫn khuyên:
Hãy học quay đẹp ở chế độ bình thường trước khi chuyển sang Pro Video hay Log.
Nếu chưa biết cách đặt máy, bố cục hay thu âm, việc có thêm hàng loạt thông số thủ công chỉ khiến quá trình quay phức tạp hơn.
Quy trình quay video bằng điện thoại cho người mới
Sau khi hiểu từng kỹ thuật riêng lẻ, hãy ghép chúng thành một quy trình.
Bước 1: Xác định mục tiêu
Ví dụ:
“Làm video 2 phút giới thiệu quán cà phê để đăng Facebook.”
Mục tiêu càng cụ thể thì việc quay càng dễ.
Bước 2: Viết nội dung hoặc kịch bản
Không nhất thiết phải là kịch bản điện ảnh.
Bạn có thể chỉ cần:
- mở đầu nói gì;
- ba ý chính;
- kết thúc;
- hình ảnh cần minh họa.
Nếu muốn xây dựng nội dung bài bản hơn trước khi quay, bạn có thể tham khảo hướng dẫn cách viết kịch bản video cho người mới bắt đầu.
Bước 3: Lập danh sách cảnh quay
Ví dụ:
- Toàn cảnh mặt tiền.
- Cận bảng hiệu.
- Nhân viên mở cửa.
- Toàn cảnh không gian.
- Trung cảnh pha cà phê.
- Cận tay thao tác.
- Cận sản phẩm.
- Khách thưởng thức.
- Phỏng vấn chủ quán.
Danh sách này được gọi là shot list.
Chỉ riêng việc có shot list đã giúp người mới giảm đáng kể nguy cơ thiếu hình.
Với những video có nhiều cảnh hoặc nhiều địa điểm, bạn nên phát triển shot list thành một kế hoạch quay cụ thể hơn; bài Kịch bản quay phim: Hướng dẫn chi tiết từ A đến Z sẽ giúp bạn hiểu rõ cách tổ chức phần này.
Bước 4: Kiểm tra bối cảnh
Trước khi quay:
- dọn những vật thừa;
- kiểm tra hậu cảnh;
- kiểm tra ánh sáng;
- nghe tiếng ồn;
- xác định vị trí đặt camera.
Đừng đợi đến hậu kỳ mới cố xóa những thứ hoàn toàn có thể di chuyển trước khi quay.
Bước 5: Quay cảnh chính
Hãy ưu tiên những cảnh bắt buộc phải có.
Nếu quay phỏng vấn, hãy đảm bảo phần phỏng vấn hoàn chỉnh trước.
Bước 6: Quay B-roll
Quay đủ:
- toàn;
- trung;
- cận;
- chi tiết;
- hành động;
- không gian.
Bước 7: Kiểm tra tư liệu ngay tại hiện trường
Mở lại một số clip quan trọng và kiểm tra:
- có nét không;
- có tiếng không;
- có bị rung không;
- có cảnh nào thiếu không.
Đây là thói quen cực kỳ quan trọng trong quá trình tác nghiệp.
Nếu phát hiện lỗi khi còn ở địa điểm, bạn có thể quay lại ngay.
Nếu phát hiện lỗi khi đã về nhà, đôi khi không còn cơ hội sửa.
Những lỗi người mới thường mắc khi quay video bằng điện thoại
Quay quá dài
Người mới thường bật Record rồi để máy chạy liên tục.
Kết quả là hàng chục phút tư liệu rất khó tìm cảnh.
Hãy quay thành từng shot có mục đích rõ ràng.
Lia máy quá nhanh
Pan nhanh khiến người xem không kịp quan sát và hình dễ nhòe.
Hãy lia chậm hơn bạn nghĩ.
Zoom liên tục
Zoom ra – zoom vào liên tục tạo cảm giác thiếu kiểm soát.
Hãy chọn cỡ cảnh trước khi quay.
Mọi cảnh đều chuyển động
Video chuyên nghiệp không đồng nghĩa với camera phải chạy liên tục.
Cảnh tĩnh đẹp đôi khi giá trị hơn một cú máy phức tạp.
Chỉ quay một cỡ cảnh
Đây là nguyên nhân phổ biến khiến khi dựng không có gì để thay đổi.
Hãy nhớ:
toàn – trung – cận – chi tiết.
Không kiểm tra âm thanh
Người quay thường chăm chú vào màn hình và quên rằng video còn có âm thanh.
Sau khi quay thử, hãy nghe lại bằng tai nghe nếu chương trình có lời nói quan trọng.
Quay xong là rời địa điểm ngay
Hãy dành vài phút kiểm tra lại.
Trong những năm tác nghiệp truyền hình, đây là một trong những thói quen giúp tôi tránh được nhiều tình huống phải quay lại từ đầu.
Edit video trên điện thoại sau khi quay
Quay tốt mới chỉ là một nửa quá trình.
Sau đó, bạn cần chọn và sắp xếp tư liệu thành một câu chuyện hoàn chỉnh.
Một quy trình edit cơ bản gồm:
- Xem lại toàn bộ tư liệu.
- Loại cảnh rung, lỗi hoặc trùng lặp.
- Chọn cảnh chính.
- Sắp xếp theo nội dung.
- Chèn B-roll.
- Xử lý âm thanh.
- Thêm chữ hoặc phụ đề khi cần.
- Chỉnh màu ở mức phù hợp.
- Thêm nhạc nền.
- Xem lại toàn bộ trước khi xuất.
Nếu chưa quen hậu kỳ trên smartphone, bạn có thể xem hướng dẫn cách edit video trên điện thoại để tiếp tục từ phần quay sang phần dựng.
AI có thể giúp gì khi dựng video trên điện thoại?
AI đang giúp một số công việc hậu kỳ nhanh hơn, nhưng nó nên được xem như trợ lý, không phải người thay thế toàn bộ tư duy dựng phim.
Ví dụ, các ứng dụng edit hiện nay có thể hỗ trợ:
- nhận dạng giọng nói;
- tạo phụ đề tự động;
- tách chủ thể khỏi hậu cảnh;
- xử lý một số loại tiếng ồn;
- tìm kiếm hoặc tổ chức tư liệu;
- hỗ trợ chỉnh sửa những tác vụ lặp lại.
CapCut hiện hỗ trợ Auto Captions trên các nền tảng của mình, nhưng chính CapCut cũng lưu ý rằng tiếng ồn, giọng nói, tốc độ nói hoặc chất lượng âm thanh có thể làm nhận dạng sai và người dùng nên kiểm tra, chỉnh sửa phụ đề trước khi xuất.
Đây cũng là ví dụ rất rõ cho một nguyên tắc:
AI có thể làm nhanh thao tác, nhưng người làm video vẫn phải chịu trách nhiệm về sản phẩm cuối cùng.
Tự học hay tham gia khóa học quay dựng video?
Bạn hoàn toàn có thể bắt đầu tự học.
Thực tế, cách tốt nhất để hiểu những kỹ thuật trong bài này là lấy điện thoại ra và quay ngay.
Hãy thử một bài tập đơn giản:
Quay một người đang pha một tách cà phê bằng 10 cảnh khác nhau.
Ví dụ:
- Toàn cảnh căn phòng.
- Trung cảnh nhân vật.
- Cận tay lấy cốc.
- Đặc tả hạt cà phê.
- Cận nước đang rót.
- Cận gương mặt.
- Góc ngang thao tác.
- Cảnh từ phía sau.
- Cận tách cà phê hoàn chỉnh.
- Nhân vật thưởng thức.
Sau đó ghép lại thành video 30–60 giây.
Bạn sẽ học được nhiều hơn rất nhiều so với chỉ đọc lý thuyết.
Khó khăn của việc tự học thường xuất hiện ở giai đoạn tiếp theo: bạn biết các quy tắc nhưng không biết cảnh mình vừa quay sai ở đâu.
Bố cục như vậy đã ổn chưa?
Có thiếu cỡ cảnh không?
Tại sao hai cảnh ghép với nhau bị giật?
Tại sao video nhìn vẫn nghiệp dư?
Có cần gimbal không?
Cảnh nào nên bỏ?
Đây là lúc việc có người có kinh nghiệm trực tiếp xem sản phẩm và sửa lỗi sẽ giúp quá trình học nhanh hơn.
Nếu bạn muốn học theo hướng thực hành trên chính video của mình, có thể tham khảo chương trình Học quay dựng video 1 kèm 1 tại Lamvideo.net.
Nội dung không chỉ tập trung vào việc sử dụng thiết bị hay phần mềm mà đi theo toàn bộ quy trình:
viết kịch bản → chuẩn bị → quay hình → thu âm → chọn tư liệu → dựng và hoàn thiện video.
Câu hỏi thường gặp về quay video bằng điện thoại
Điện thoại bình thường có quay video đẹp được không?
Có.
Một chiếc điện thoại không quá đắt vẫn có thể tạo ra video tốt nếu bạn kiểm soát được ánh sáng, bố cục, độ ổn định và âm thanh.
Thiết bị cao cấp mở rộng khả năng kỹ thuật nhưng không thay thế được kỹ năng.
Người mới nên quay 1080p hay 4K?
Nếu điện thoại có ít dung lượng hoặc thiết bị dựng không mạnh, 1080p là lựa chọn rất thực tế.
Nếu muốn giữ nhiều chi tiết, cần crop trong hậu kỳ hoặc lưu trữ tư liệu lâu dài, có thể chọn 4K.
Có cần mua gimbal khi mới học quay video bằng điện thoại không?
Không nhất thiết.
Hãy học cách cầm máy, đứng máy, sử dụng tripod và di chuyển đúng trước.
Khi thực sự cần những cảnh tracking dài hoặc di chuyển phức tạp, lúc đó hãy cân nhắc gimbal.
Quay video nên dùng camera trước hay camera sau?
Nếu ưu tiên chất lượng hình ảnh, camera sau thường là lựa chọn phù hợp hơn.
Camera trước vẫn rất tiện cho vlog, selfie hoặc nội dung cần tự quan sát khuôn hình.
Quay video có cần micro rời không?
Nếu video có lời nói quan trọng, micro ngoài thường giúp cải thiện đáng kể chất lượng âm thanh, đặc biệt khi điện thoại đặt xa người nói.
Tuy nhiên, hãy nhớ rằng vị trí đặt micro và môi trường quay cũng rất quan trọng.
Làm sao để video bằng điện thoại nhìn chuyên nghiệp hơn?
Trước tiên hãy tập trung vào sáu yếu tố:
- Bố cục sạch.
- Ánh sáng đúng.
- Camera ổn định.
- Có nhiều cỡ cảnh.
- Âm thanh rõ.
- Quay đủ tư liệu để dựng.
Đừng bắt đầu bằng hiệu ứng.
Kết luận
Kỹ thuật quay video bằng điện thoại không bắt đầu từ việc mua chiếc smartphone đắt nhất, cài ứng dụng quay chuyên nghiệp hay bật tất cả những tính năng mới nhất.
Nó bắt đầu từ những điều rất cơ bản:
Bạn đặt camera ở đâu?
Ánh sáng đến từ hướng nào?
Nhân vật nằm ở vị trí nào trong khuôn hình?
Bạn đã có toàn – trung – cận chưa?
Cảnh có bị rung không?
Âm thanh có nghe rõ không?
Khi dựng, bạn có đủ hình để kể câu chuyện không?
Công nghệ điện thoại chắc chắn sẽ tiếp tục thay đổi. AI cũng sẽ giúp quá trình quay dựng ngày càng nhanh hơn.
Nhưng bố cục, ánh sáng, nhịp điệu, câu chuyện và khả năng lựa chọn đúng khoảnh khắc vẫn là những kỹ năng người làm video cần tự mình rèn luyện.
Hãy bắt đầu bằng chiếc điện thoại bạn đang có.
Quay một cảnh.
Xem lại.
Tìm lỗi.
Quay lại lần nữa.
Đó là cách kỹ năng quay phim thực sự được hình thành.
0 responses on "Kỹ Thuật Quay Video Bằng Điện Thoại: Hướng Dẫn Cho Người Mới Từ A–Z"