Học Quay Phim Cho Người Mới Bắt Đầu: Kỹ Thuật Cơ Bản Từ A-Z

Học quay phim không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc mua một chiếc máy quay đắt tiền. Người mới cần hiểu trước cách xây dựng khuôn hình, sử dụng cỡ cảnh, kiểm soát ánh sáng, thu âm rõ và biết vì sao mình đặt máy ở một vị trí nhất định.

Bạn hoàn toàn có thể bắt đầu bằng chiếc điện thoại, máy ảnh hoặc máy quay mình đang có. Khi đã hiểu các nguyên tắc cơ bản, việc chuyển sang thiết bị chuyên nghiệp chỉ là bước tiếp theo.

Trong bài này, chúng ta sẽ đi từ những kiến thức nền tảng đến cách thực hành: chọn thiết bị → làm chủ thông số → bố cục → cỡ cảnh → góc máy → chuyển động máy → ánh sáng → âm thanh → quay đủ hình để dựng → luyện tập thực tế.

Nếu muốn nhìn rộng hơn về cả quá trình từ ý tưởng, quay đến hậu kỳ, bạn có thể xem thêm bài Cách làm video từ A-Z.

Học quay phim nên bắt đầu từ đâu?

Sai lầm phổ biến của người mới là quá tập trung vào câu hỏi:

Máy nào quay đẹp nhất?

Trong khi câu hỏi quan trọng hơn phải là:

Tôi cần quay hình ảnh gì và cảnh quay đó có tác dụng gì trong video?

Một chiếc máy tốt có thể cho hình ảnh sắc nét hơn, dải tương phản rộng hơn hoặc khả năng quay thiếu sáng tốt hơn. Nhưng nó không tự giúp bạn:

• đặt bố cục đẹp;
• biết quay toàn hay cận;
• chọn đúng góc máy;
• xử lý hậu cảnh;
• kiểm soát ánh sáng;
• lấy đủ hình cho người dựng;
• hay kể được một câu chuyện.

Vì vậy, người mới nên học tư duy và kỹ thuật quay trước, thiết bị sau.

Một lộ trình đơn giản có thể đi theo thứ tự:

Thiết bị → thông số → bố cục → cỡ cảnh → góc máy → chuyển động → ánh sáng → âm thanh → thực hành.

1. Chọn thiết bị: điện thoại, máy ảnh hay máy quay?

Không có thiết bị nào tốt nhất cho mọi người. Hãy chọn dựa vào nhu cầu thực tế.

Điện thoại

Smartphone là lựa chọn rất phù hợp để bắt đầu học quay phim.

Ưu điểm:

• luôn mang theo;
• thao tác nhanh;
• dễ quay video dọc;
• chất lượng camera hiện nay khá tốt;
• có thể quay, edit và đăng trên cùng một thiết bị.

Điện thoại phù hợp với:

• TikTok;
• Reels;
• Shorts;
• video bán hàng;
• vlog;
• video hướng dẫn;
• các bài tập thực hành quay phim cơ bản.

Điều quan trọng là đừng nghĩ quay bằng điện thoại thì không cần học kỹ thuật. Bố cục, cỡ cảnh, ánh sáng và cách di chuyển máy vẫn giống những nguyên tắc khi sử dụng máy quay lớn.

Máy ảnh mirrorless

Máy ảnh mirrorless phù hợp khi bạn muốn:

• thay đổi ống kính;
• kiểm soát khẩu độ;
• kiểm soát độ sâu trường ảnh;
• quay chất lượng cao hơn;
• hậu kỳ màu sâu hơn;
• làm video doanh nghiệp, sản phẩm hoặc nội dung chuyên nghiệp.

Đây là lựa chọn phổ biến vì cân bằng khá tốt giữa chất lượng hình ảnh và sự linh hoạt.

Camcorder

Máy quay chuyên dụng có lợi thế rõ khi quay:

• sự kiện;
• hội nghị;
• phỏng vấn;
• chương trình dài;
• tác nghiệp cần ghi hình liên tục.

Thiết kế của camcorder thường thuận tiện cho việc thao tác nhiều giờ, zoom nhanh, kiểm soát âm thanh và sử dụng các kết nối chuyên dụng.

Cinema Camera

Cinema Camera phù hợp hơn với những dự án đòi hỏi cao về:

• chất lượng hình ảnh;
• dynamic range;
• RAW;
• hậu kỳ màu;
• phim ngắn;
• MV;
• quảng cáo.

Nhưng đối với người mới, không cần bắt đầu từ đây.

Thiết bị càng phức tạp càng đòi hỏi nhiều kiến thức đi kèm.

Nguyên tắc: hãy học tốt trên thiết bị mình đang có trước khi nghĩ rằng phải đổi máy mới thì video mới đẹp.

2. Làm chủ các thông số cơ bản khi quay phim

Muốn thoát khỏi chế độ Auto, bạn cần hiểu ít nhất bốn yếu tố:

Aperture – Shutter Speed – ISO – White Balance.

Khẩu độ – Aperture

Khẩu độ là độ mở của ống kính.

Ví dụ:

• f/1.8;
• f/2.8;
• f/4;
• f/8.

Số f càng nhỏ thì khẩu độ càng mở lớn.

Khẩu độ ảnh hưởng tới:

• lượng ánh sáng;
• độ sâu trường ảnh;
• mức độ xóa phông.

Nhưng đừng mặc định rằng xóa phông càng nhiều thì video càng chuyên nghiệp.

Trong nhiều cảnh quay doanh nghiệp, phỏng vấn hoặc sản phẩm, bạn vẫn cần giữ đủ chi tiết để người xem hiểu bối cảnh.

Tốc độ màn trập – Shutter Speed

Shutter Speed ảnh hưởng tới cách chuyển động được ghi lại.

Một nguyên tắc thường được dùng là 180-degree shutter rule: tốc độ màn trập thường đặt gần gấp đôi frame rate.

Ví dụ:

• quay 25fps → khoảng 1/50s;
• quay 30fps → khoảng 1/60s;
• quay 50fps → khoảng 1/100s.

Đây là điểm tham khảo để chuyển động có motion blur tương đối tự nhiên, chứ không phải quy định cứng cho mọi tình huống.

ISO

ISO giúp máy tăng độ sáng tín hiệu từ cảm biến.

ISO càng cao, hình ảnh thường càng dễ xuất hiện noise.

Do đó:

Đừng tăng ISO chỉ vì cảnh đang tối.

Hãy kiểm tra trước xem bạn có thể:

• bổ sung ánh sáng;
• đổi vị trí;
• mở khẩu;
• sử dụng ống kính phù hợp;

hay không.

White Balance – cân bằng trắng

Đây là thông số người mới rất hay bỏ quên.

White Balance giúp màu trắng hiển thị đúng, từ đó ảnh hưởng tới toàn bộ màu sắc của cảnh quay.

Nếu quay trong điều kiện ánh sáng ổn định, việc cố định White Balance thường giúp màu giữa các cảnh nhất quán hơn so với để máy tự thay đổi liên tục.

3. Bố cục khung hình – nền tảng của một cảnh quay đẹp

Một cảnh quay đẹp không chỉ phụ thuộc vào việc đối tượng có nét hay không.

Hãy quan sát:

• chủ thể nằm ở đâu;
• phía sau có gì;
• còn khoảng trống thừa không;
• đường chân trời có nghiêng không;
• vật thể phía sau có “mọc” ra khỏi đầu nhân vật không;
• hướng nhìn của nhân vật có đủ khoảng trống không.

Quy tắc 1/3

Chia khung hình thành 9 phần bằng hai đường dọc và hai đường ngang.

Các giao điểm tạo ra những vị trí dễ thu hút mắt người xem.

Bạn không bắt buộc phải áp dụng 1/3 cho mọi cảnh, nhưng đây là cách rất tốt để người mới học cách không đặt chủ thể tùy tiện.

Leading Lines – đường dẫn

Các yếu tố như:

• con đường;
• lan can;
• hành lang;
• bờ sông;
• hàng cây;

có thể dẫn mắt người xem về phía chủ thể.

Frame within a Frame

Bạn cũng có thể tận dụng:

• khung cửa;
• cửa sổ;
• vòm cây;
• hành lang;

để tạo một “khung hình bên trong khung hình”.

Cách này giúp cảnh quay có thêm chiều sâu.

4. Các cỡ cảnh trong quay phim

Đây là phần người mới nên tập thật kỹ. Đừng quay một video từ đầu đến cuối chỉ bằng một cỡ cảnh.

Toàn cảnh  

Là cảnh quay rộng, bao quát khoảng không gian hoặc diện tích địa hình lớn nhất. Khi xem cảnh quay này, người ta chỉ biết: Đó là một làng quê, một thành phố, một dòng sông hay một cánh đồng. Mà chưa biết cụ thể nó là cái gì? Ở đâu? Và như thế nào? Cảnh quay nhân vật, con vật, đồ vật, sản phẩm bạn điều chỉnh khuôn hình như ảnh dưới đây. 

Trung cảnh

Là cảnh quay thu hẹp lại một chút so với toàn cảnh. Người xem đã bắt đầu hình dung được cụ thể hơn về làng quê ấy, thành phố ấy, con sông và cánh rừng ấy ra sao. Nó tạm đủ để phân biệt với những người khác. Khi quay hình ảnh con người, trung cảnh được cắt từ dưới đầu gối (như ảnh). Cảnh quay nhân vật, con vật, đồ vật, sản phẩm…cũng áp dụng tương tự.

Cận cảnh

Là cảnh quay miêu tả hình ảnh cụ thể diễn ra tại làng quê, thành phố, ngọn núi, con sông… Thí dụ: Hình ảnh nhộn nhịp tại chợ quê, cảnh sinh hoạt con người dưới cây đa bến nước. Hình ảnh sầm uất, người xe qua lại tại các gian hàng, siêu thị ở các thành phố. Hình ảnh đôi bờ xanh mướt, những con thuyền trôi lững lờ trên sông. Hình ảnh những cây cối cao to, dòng suối chảy róc rách, những loài vật đang sinh sống trong rừng…(Xem ảnh 1). Với cảnh quay nhân vật, con vật, đồ vật, sản phẩm…áp dụng khuôn hình như ảnh 2.  

Đặc tả  

Là cảnh quay mà bạn cho đối tượng quay tràn đầy trên khuôn hình. Thí dụ: Bạn quay từng gương mặt: già, trẻ, gái, trai… Từng con vật: hươu, nai, chim, sóc…Làm rõ đặc điểm, đặc tính của đối tượng mà mình muốn người xem hiểu rõ.   

Bạn xem kỹ hình ảnh minh họa rồi điều chỉnh máy quay lấy khuôn hình tương tự như thế là được. Sau đó, quá trình dựng phim sẽ phải sắp xếp lại các hình ảnh. Làm sao đó để kể một câu chuyện mà ai xem cũng hiểu được.

Vì sao cần nhiều cỡ cảnh?

Có thể hiểu rất đơn giản:

Toàn cảnh: ở đâu?
Trung cảnh: ai đang làm gì?
Cận cảnh: điều gì đáng chú ý?
Đặc tả: chi tiết nào cần người xem nhìn thật kỹ?

Khi dựng phim, việc thay đổi cỡ cảnh giúp câu chuyện có nhịp và người xem dễ hiểu hơn.

Nếu muốn chuẩn bị cảnh quay một cách có hệ thống trước khi ra hiện trường, bạn có thể tham khảo cách viết kịch bản quay phim.

5. Góc máy ảnh hưởng đến cách người xem cảm nhận nhân vật

Cỡ cảnh và góc máy là hai chuyện khác nhau. Bạn có thể quay cùng một nhân vật nhưng thay đổi vị trí máy để tạo cảm giác khác.

Kỹ thuật quay phim là một lĩnh vực nghệ thuật và khoa học, bao gồm các kỹ năng và kiến thức cần thiết để ghi lại hình ảnh động một cách hiệu quả và sáng tạo. Nắm vững các kỹ thuật quay phim sẽ giúp bạn tạo ra những thước phim ấn tượng, thu hút và truyền tải được thông điệp mà bạn muốn.

Dưới đây là một số kỹ thuật quay phim quan trọng:

Khung hình

Khung hình là yếu tố đầu tiên cần quan tâm khi quay phim. Bạn cần lựa chọn khung hình phù hợp với nội dung, thể loại phim và mục đích sử dụng.

Góc quay

Góc quay là vị trí đặt máy quay so với đối tượng được quay. Góc quay có thể ảnh hưởng đến cách người xem nhìn nhận và cảm nhận về cảnh phim. Một số góc quay phổ biến bao gồm:

• Góc ngang (Eye-level shot): Quay từ tầm mắt của người xem, tạo cảm giác tự nhiên và chân thực.
• Góc cao (High angle shot): Quay từ trên cao xuống, tạo cảm giác choáng ngợp hoặc thu hẹp đối tượng.
• Góc thấp (Low angle shot): Quay từ dưới lên, tạo cảm giác hùng vĩ hoặc tôn vinh đối tượng.

Chuyển động máy quay

Chuyển động máy quay có thể giúp tăng thêm sự sinh động và hấp dẫn cho cảnh phim. Một số kỹ thuật chuyển động máy quay phổ biến bao gồm:

• Panning: Quay ngang hoặc dọc theo một trục cố định.
• Tilting: Quay lên hoặc xuống theo một trục cố định.
• Zooming: Thu phóng hình ảnh bằng cách điều chỉnh độ dài tiêu cự của ống kính.

6. Ánh sáng khi quay video

Ánh sáng quyết định rất lớn tới chất lượng hình ảnh.

Nhưng “ánh sáng tốt” không có nghĩa là:

càng nắng càng đẹp.

Nắng giữa trưa có thể tạo:

• bóng mắt sâu;
• da quá sáng;
• độ tương phản lớn;
• hậu cảnh cháy sáng.

Xác định nguồn sáng chính

Trước khi quay, hãy nhìn xem ánh sáng đang tới từ đâu.

Với người mới, một cửa sổ lớn đôi khi đã là nguồn sáng rất tốt.

Chú ý khi quay ngược sáng

Nếu nhân vật đứng trước cửa sổ hoặc bầu trời rất sáng, camera có thể làm:

• mặt nhân vật quá tối;
• hoặc hậu cảnh quá sáng.

Hãy:

• thay đổi vị trí;
• thêm ánh sáng cho mặt;
• điều chỉnh exposure;
• hoặc thay đổi cách bố trí cảnh.

Ánh sáng mềm thường dễ dùng hơn

Những điều kiện như:

• sáng sớm;
• chiều muộn;
• trời nhiều mây;
• ánh sáng cửa sổ;

thường dễ kiểm soát hơn nắng gắt giữa trưa.

Tránh trộn quá nhiều loại ánh sáng

Ví dụ:

• ánh sáng cửa sổ xanh;
• đèn tungsten vàng;
• đèn LED nhiệt độ màu khác.

Nếu không có chủ ý, màu da có thể trở nên khó xử lý.

Nếu không có hệ thống đèn chuyên nghiệp, người mới vẫn có thể bắt đầu bằng cách quan sát và tận dụng ánh sáng tự nhiên. Điều quan trọng là hiểu nguồn sáng đang ở đâu, nó tác động lên chủ thể như thế nào và chủ động điều chỉnh vị trí máy hoặc nhân vật trước khi bấm quay.

Video hướng dẫn thực hành kỹ thuật quay phim

Những nguyên tắc về bố cục, cỡ cảnh, góc máy và cách thao tác máy sẽ dễ hiểu hơn khi quan sát trực tiếp. Trong video dưới đây, Lê Nam – tác giả Lamvideo.net hướng dẫn một số kỹ thuật quay phim cơ bản và cách áp dụng chúng trong thực tế.

7. Âm thanh quyết định rất lớn đến cảm giác chuyên nghiệp

Một cảnh quay chưa hoàn hảo đôi khi người xem vẫn chấp nhận được.

Nhưng nếu tiếng nói:

• quá nhỏ;
• rè;
• gió thổi mạnh;
• tiếng xe át lời;
• nhạc nền quá lớn;

thì video rất khó xem.

Đặt micro gần người nói

Khoảng cách thường quan trọng hơn việc micro đắt đến mức nào.

Một micro vừa phải nhưng được đặt gần người nói có thể hiệu quả hơn micro tốt nhưng đặt quá xa.

Nghe thử trước khi quay

Nếu có thể, hãy dùng tai nghe kiểm tra.

Đừng chỉ nhìn vạch level rồi cho rằng âm thanh đã ổn.

Nghe cả môi trường

Trước khi bấm máy, hãy dừng vài giây và nghe:

• điều hòa;
• quạt;
• tiếng xe;
• tiếng máy móc;
• tiếng gió;
• tiếng người nói chuyện phía xa.

Có những âm thanh lúc đứng tại hiện trường bạn gần như không để ý, nhưng khi dựng lại nghe rất rõ.

8. Coverage và B-roll: quay đủ hình để dựng

Đây là kỹ năng rất quan trọng nhưng người mới thường ít được nhắc tới.

Giả sử bạn quay cảnh một người pha cà phê.

Nếu chỉ quay một cảnh dài từ đầu tới cuối, người dựng có rất ít lựa chọn.

Thay vào đó có thể quay:

1. Toàn cảnh quán.
2. Trung cảnh nhân vật đứng ở quầy.
3. Cận cảnh lấy hạt cà phê.
4. Đặc tả hạt rơi vào máy.
5. Cận tay bấm nút.
6. Cận dòng cà phê chảy.
7. Cận khuôn mặt.
8. Cảnh đưa cốc cho khách.

Đó chính là coverage – quay đủ các góc và cỡ cảnh để khi hậu kỳ có thể kể lại hành động một cách rõ ràng.

B-roll là gì?

B-roll là những hình ảnh bổ sung cho nội dung chính.

Trong một cuộc phỏng vấn về nhà máy, B-roll có thể gồm:

• toàn cảnh nhà máy;
• dây chuyền;
• công nhân;
• máy móc;
• sản phẩm;
• bảng điều khiển;
• hoạt động kiểm tra.

Khi dựng, B-roll vừa giúp minh họa lời nói, vừa giúp che điểm cắt trong cuộc phỏng vấn.

Người quay giỏi không chỉ nghĩ “cảnh này đẹp không?”, mà còn nghĩ “cảnh này khi dựng sẽ dùng ở đâu?”.

9. Có thể học quay phim bằng điện thoại không?

Hoàn toàn có thể.

Đặc biệt với người mới, smartphone là công cụ rất phù hợp để luyện:

• bố cục;
• toàn – trung – cận;
• ánh sáng;
• góc máy;
• pan;
• tilt;
• tracking;
• continuity;
• coverage;
• kể chuyện bằng hình ảnh.

Những kỹ năng đó không mất đi khi bạn chuyển sang máy ảnh hoặc máy quay chuyên nghiệp.

Điện thoại còn giúp bạn thực hành nhiều hơn vì:

thấy một tình huống → rút máy → quay ngay.

Đối với video social, smartphone đôi khi còn phù hợp hơn một bộ máy lớn.

Nếu mục tiêu là video ngắn, xem thêm cách làm video ngắn chất lượng cao.

10. Hậu kỳ cơ bản: người quay vẫn cần hiểu

Học quay phim không có nghĩa là phải trở thành editor chuyên nghiệp.

Nhưng người quay nên hiểu hậu kỳ.

Vì nếu không biết cảnh sẽ được dựng như thế nào, bạn rất dễ:

• quay thiếu hình;
• cắt cảnh không đúng chỗ;
• lia máy không có điểm kết;
• không quay đủ đầu và cuối hành động;
• thiếu B-roll;
• continuity bị sai.

Color Correction và Color Grading

Hai khái niệm này không hoàn toàn giống nhau.

Color Correction là sửa cho hình ảnh về trạng thái tương đối đúng và đồng nhất:

• exposure;
• white balance;
• contrast;
• màu da.

Color Grading là bước tạo phong cách hình ảnh sau đó:

• ấm;
• lạnh;
• nhẹ nhàng;
• mạnh;
• cinematic;
• hoặc theo màu thương hiệu.

Nếu mới làm hậu kỳ, bạn có thể bắt đầu với cách edit video trên máy tính.

Nếu sử dụng Premiere, xem thêm dựng video bằng Adobe Premiere Pro.

11. Lộ trình tự học quay phim 7 ngày cho người mới

Đọc lý thuyết là cần thiết, nhưng quay phim là kỹ năng phải luyện bằng tay và bằng mắt.

Bạn có thể thử bài tập 7 ngày sau.

Ngày 1: Luyện khuôn hình

Quay 10 cảnh tĩnh.

Chỉ tập:

• giữ máy;
• đường chân trời;
• hậu cảnh;
• khoảng trống;
• bố cục.

Chưa cần pan hay tilt.

Ngày 2: Luyện toàn – trung – cận

Chọn một người hoặc một đồ vật.

Quay:

• 5 toàn cảnh;
• 5 trung cảnh;
• 5 cận cảnh.

Sau đó mở lại và tự hỏi:

Mỗi cỡ cảnh cho tôi biết thông tin gì khác nhau?

Ngày 3: Pan và Tilt

Tập mỗi động tác khoảng 10 lần.

Mỗi cú máy phải có:

điểm đầu → chuyển động → điểm cuối.

Giữ máy vài giây ở đầu và cuối trước khi dừng quay.

Ngày 4: Ánh sáng

Quay cùng một người ở:

• cạnh cửa sổ;
• quay xuôi sáng;
• ngược sáng;
• ngoài trời;
• dưới bóng râm.

So sánh kết quả.

Đây là cách học ánh sáng nhanh hơn rất nhiều so với chỉ đọc lý thuyết.

Ngày 5: Quay một hành động bằng nhiều cỡ cảnh

Ví dụ:

• pha trà;
• nấu ăn;
• mở cửa hàng;
• chuẩn bị bàn làm việc.

Cố gắng quay ít nhất 8–10 cảnh.

Ngày 6: Phỏng vấn ngắn + B-roll

Nhờ một người trả lời một câu hỏi trong khoảng 30 giây.

Sau đó quay thêm khoảng 8–10 cảnh B-roll liên quan.

Ngày 7: Dựng video 60–90 giây

Dùng chính footage sáu ngày trước hoặc quay một chủ đề mới.

Mục tiêu không phải tạo “tác phẩm điện ảnh”.

Mục tiêu là hiểu:

cảnh nào thiếu, cảnh nào thừa và lần quay sau phải làm gì tốt hơn.

12. 10 lỗi người mới thường mắc khi quay phim

1. Quay cả video bằng một cỡ cảnh

Cách sửa: chủ động lấy toàn – trung – cận – đặc tả.

2. Lia máy quá nhanh

Cách sửa: xác định điểm đầu và điểm cuối trước khi pan.

3. Zoom liên tục

Cách sửa: chỉ zoom khi có lý do.

4. Hậu cảnh lộn xộn

Cách sửa: nhìn cả bốn góc khung hình trước khi REC.

5. Đường chân trời nghiêng

Cách sửa: bật grid hoặc kiểm tra đường ngang trong cảnh.

6. Ngược sáng mà không kiểm soát

Cách sửa: đổi vị trí hoặc cân bằng lại ánh sáng.

7. Chỉ nhìn hình mà quên âm thanh

Cách sửa: kiểm tra tiếng trước khi quay thật.

8. Quay thiếu B-roll

Cách sửa: luôn nghĩ tới những hình ảnh cần để minh họa nội dung.

9. White Balance thay đổi giữa các cảnh

Cách sửa: khi ánh sáng ổn định, cân nhắc cố định WB.

10. Bấm REC rồi dừng ngay khi hành động kết thúc

Cách sửa: giữ thêm một chút ở đầu và cuối cảnh để người dựng có khoảng thao tác.

13. Tự học, học online hay học trực tiếp?

Không có một hình thức phù hợp với tất cả mọi người.

Tự học

Phù hợp khi:

• mới tìm hiểu;
• muốn học những nguyên tắc cơ bản;
• có khả năng tự thực hành và tự đánh giá.

Ưu điểm lớn nhất là linh hoạt.

Điểm khó là người mới thường không biết chính xác mình sai ở đâu.

Học online có người hướng dẫn

Phù hợp khi bạn:

• ở xa;
• muốn học theo lịch cá nhân;
• cần người xem cảnh quay và chỉ ra lỗi;
• đã có điện thoại, máy ảnh hoặc máy quay để thực hành.

Với quay phim, online hiệu quả nhất khi không chỉ nghe lý thuyết mà phải:

được giao bài → tự quay → gửi bài → được sửa.

Học trực tiếp

Học trực tiếp có ưu thế khi cần:

• thao tác thiết bị;
• thực hành ánh sáng;
• tác nghiệp cùng người hướng dẫn;
• sửa cỡ cảnh ngay tại hiện trường;
• thực hành phỏng vấn và âm thanh.

Không cần mặc định rằng học trực tiếp luôn tốt hơn online. Điều quan trọng là có thực hành và có phản hồi chuyên môn hay không.

14. Muốn học quay phim chuyên nghiệp cần học thêm những gì?

Kỹ thuật cơ bản mới là bước đầu.

Nếu muốn tiến tới công việc chuyên nghiệp, bạn cần học thêm:

• tư duy kịch bản;
• shot list;
• shooting script;
• coverage;
• continuity;
• kỹ thuật phỏng vấn;
• thu âm hiện trường;
• ánh sáng chủ động;
• tác nghiệp sự kiện;
• tổ chức footage;
• hậu kỳ;
• kể chuyện bằng hình ảnh.

Đặc biệt, người quay chuyên nghiệp phải hình thành một thói quen:

trước khi bấm máy đã nghĩ tới cảnh quay sẽ được sử dụng như thế nào trong sản phẩm cuối cùng.

Đây cũng là một trong những điểm khác biệt lớn giữa việc chỉ biết vận hành thiết bị và thực sự hiểu nghề quay phim.

Nếu muốn học theo một lộ trình kết hợp kịch bản – quay – dựng, bạn có thể tham khảo Học quay dựng video tại Lamvideo.net.

Người mới có thể học được gì từ cách làm truyền hình chuyên nghiệp?

Điều đáng học từ truyền hình không nằm ở việc phải sở hữu một chiếc máy quay lớn.

Đó là kỷ luật trong cách tác nghiệp.

Ví dụ:

• đến hiện trường phải quan sát trước;
• biết chủ đề mình đang quay;
• dự đoán cảnh nào bắt buộc phải có;
• lấy đủ toàn – trung – cận;
• không pan vô mục đích;
• kiểm tra âm thanh;
• quay có đầu có cuối;
• ghi lại những chi tiết giúp kể câu chuyện;
• luôn nghĩ tới hậu kỳ ngay trong lúc quay.

Chính những nguyên tắc tưởng nhỏ này giúp footage dễ dựng hơn và sản phẩm cuối cùng chặt chẽ hơn.

Câu hỏi thường gặp về học quay phim

Học quay phim có khó không?

Không khó để bắt đầu, nhưng cần thời gian thực hành để hình thành phản xạ.

Bạn có thể hiểu quy tắc 1/3 trong vài phút, nhưng để tự động nhìn ra một bố cục đẹp khi đang tác nghiệp cần quay nhiều.

Có cần mua máy ảnh trước khi học quay phim không?

Không.

Nếu đang có smartphone, hãy bắt đầu từ điện thoại.

Sau khi học một thời gian, bạn sẽ hiểu rõ hơn mình thực sự cần thiết bị nào.

Học quay phim bằng điện thoại có học được kỹ thuật chuyên nghiệp không?

Có nhiều kỹ thuật nền tảng hoàn toàn có thể học bằng điện thoại:

• bố cục;
• cỡ cảnh;
• góc máy;
• chuyển động;
• ánh sáng;
• coverage;
• kể chuyện bằng hình ảnh.

Khi chuyển sang máy chuyên nghiệp, bạn chủ yếu học thêm cách làm chủ thiết bị và những khả năng kỹ thuật cao hơn.

Bao lâu thì có thể tự quay được video?

Điều này phụ thuộc mục tiêu.

Để tự quay một video đơn giản, bạn có thể tiến bộ khá nhanh nếu thực hành liên tục.

Để tác nghiệp chuyên nghiệp trong những tình huống phức tạp như sự kiện, phỏng vấn, doanh nghiệp hay phim tài liệu thì cần nhiều trải nghiệm hơn.

Có nên học quay phim và dựng phim cùng lúc?

Có.

Bạn không nhất thiết phải học hai kỹ năng ở mức ngang nhau ngay từ đầu, nhưng người quay biết dựng sẽ hiểu rõ hơn:

• cần lấy cảnh nào;
• cảnh phải dài bao nhiêu;
• cần B-roll gì;
• continuity có vấn đề không.

Ngược lại, người dựng hiểu quay cũng dễ đánh giá footage hơn.

Học quay phim online có hiệu quả không?

Có, nếu khóa học có phần thực hành và sửa bài.

Chỉ xem video lý thuyết thì hiệu quả hạn chế.

Một mô hình tốt nên có:

học nguyên tắc → nhận bài quay → thực hành → gửi footage → được nhận xét → quay lại.

Tổng kết

Học quay phim không bắt đầu từ chiếc máy đắt nhất.

Nó bắt đầu từ việc bạn biết:

đặt máy ở đâu → lấy cỡ cảnh nào → ánh sáng từ đâu → âm thanh có ổn không → cảnh này dùng để kể điều gì → khi dựng sẽ nối với cảnh nào.

Nếu là người mới, hãy tập trung vào những kỹ năng cốt lõi:

bố cục → toàn – trung – cận → góc máy → chuyển động → ánh sáng → âm thanh → coverage → thực hành.

Đừng chỉ đọc.

Hãy cầm máy lên và quay.

Mỗi lần xem lại footage, bạn sẽ bắt đầu nhận ra những lỗi mà trước đó mình không nhìn thấy.

Nếu muốn học theo một lộ trình bài bản hơn, kết hợp viết kịch bản, kỹ thuật quay, thu âm và hậu kỳ, bạn có thể xem chương trình Học quay dựng video của Lamvideo.net.